Пазар на капитал: што да проверат друштвата пред финансирање

Финансирањето преку пазарот на капитал не завршува со договорот со инвеститорот. Законот за финансиски инструменти и Законот за проспекти и обврски за транспарентност на издавачите на хартии од вредност бараат од друштвото да ја разгледа целата структура: што нуди, на кого му нуди, какви информации објавува и кој ќе ги следи обврските потоа. Правната анализа треба да почне пред изборот на инструментот и пред разговорите за цената. Така друштвото може да ги усогласи деловната цел, корпоративните одлуки и документацијата пред инвеститорот да ја формира својата понуда.

Дали финансирањето навлегува во регулираниот пазар на капитал?

Одговорот зависи од инструментот, начинот на понудата, кругот на инвеститори и можноста за тргување. Банкарскиот кредит, приватното вложување на капитал и јавното издавање хартии од вредност не создаваат исти обврски. Дури и договор наречен „заем од инвеститор“ може да содржи право на претворање во акции, опција за дојава или друга компонента што бара посебна правна класификација.

Првата задача е да се нацрта трансакцијата без регулаторни етикети: кој дава средства, што добива за возврат, како се пресметува приходот, дали добива право на глас и како може да го пренесе своето право. Дури потоа се проверуваат правилата што се однесуваат на таквата структура. Овој редослед е важен и кај странски инвеститори, каде документите често се подготвуваат според модел од друга земја.

Што треба да провери издавачот пред јавна понуда?

Издавачот треба да утврди дали понудата бара проспект, дали постои применливо изземање и кој орган го одобрува потребниот документ. Проверката не смее да се сведе на формулар. Информациите за друштвото, ризиците, финансиите и намената на средствата мора да бидат меѓусебно усогласени и поткрепени со документи.

Пред подготовка на понудата, работната листа обично вклучува:

• статут, тековен извод и овластувања за застапување;
• одлуки на собранието и на органите за управување и надзор;
• финансиски извештаи и објаснувања за суштествени промени;
• сопственичка структура и права на постоечките инвеститори;
• договори што ограничуваат ново издавање, задолжување или промена на контролата;
• опис на намената на средствата и на ризиците што инвеститорот треба да ги разбере.

Ако проспектот вети проект што сè уште нема дозвола, земјиште или договор со клучен партнер, тоа треба јасно да се прикаже како услов и ризик. Маркетинг презентацијата не смее да понуди пошироки права од формалната документација.

Како да се усогласат договорот и регулаторните обврски?

Договорот со инвеститорот треба да распределува задачи за документи, одобрувања, известувања и соработка со надлежните институции. Страните треба да предвидат што следува ако потребно одобрение не се добие или ако документацијата мора да се дополни. Треба и да се спречи едната страна да објавува информации за трансакцијата без договорена постапка.

Кај опции, конвертибилни инструменти и отстапувања идни приходи, посебно се анализира правната природа на секој елемент. Една клаузула може да влијае врз контролата врз друштвото, врз обврските за транспарентност и врз излезот на инвеститорот. Цената и каматата се само дел од преговорите. Правата на информација, ограничувањата за пренос и механизмите за решавање спор често имаат поголемо долгорочно значење.

Која е разликата меѓу приватен договор и јавно финансирање?

Приватниот договор и јавното финансирање се разликуваат по кругот на лица и по обемот на јавни информации, но двете бараат корпоративни овластувања и прецизни документи.

Оваа споредба е поединечна основа за планирање. Конкретната структура може да содржи елементи од повеќе категории.

Зошто транспарентноста не завршува со добивањето средства?

Издавачот и неговите управни органи треба однапред да одредат кој ги собира, проверува и објавува информаците по трансакцијата. Во зависност од статусот на друштвото и инструментот, тоа може да опфаќа периодично известување, промени во сопственоста, важни деловни настани и информации што влијаат врз проценката на инвеститорите.

Внатрешниот процес треба да означува одговорно лице, патека за одобрување и евиденција на податоците. Финансискиот тим не треба да работи изолирано од правниот тим, а управните органи треба да знаат кои одлуки или лични трансакции може да предизвикаат дополнителни обврски. Кај групации друштва, истите правила за комуникација треба да се спроведат и кај поврзаните лица што ги поседуваат релевантните информации.

Како изгледа превентивната правна анализа пред одлука?

Анализата започнува со целта на финансирањето и завршува со писмен план за документи, одлуки и одговорности. Правниот преглед треба да ги поврзе корпоративното право, договорните услови и правилата за пазарот на капитал. По тоа, друштвото добива јасна слика кои прашања мора да ги реши пред понудата, кои услови може да ги преговара и кои обврски ќе продолжат по влегувањето на средствата.

Искуството од повеќе од 15 години работа на договори и деловни одлуки покажува дека проблемот често не е во една клаузула, туку во невоспоставен процес: документот го подготвува еден тим, финансиските проекции друг, а одлуката ја донесува трет. Правната анализа треба да ги спои овие делови во проверлива целина и да постави одговорност за секој следен чекор. За странски инвеститор, истата анализа служи и за споредба меѓу очекувањата од неговата матична регулатива и правилата што важат во Македонија.

Поврзана услуга: Корпоративно право

Извор: Комисија за надзор на пазарот на капитал, регулатива.

Овој текст претставува општа правна информација и не претставува правен совет за конкретен случај. За совет прилагоден на вашата ситуација, обратете се кај адвокат.