Даноци за странски инвеститори во Македонија

Кога странска фирма или физичко лице одлучува каде да инвестира, првата пресметка речиси секогаш е даночна: колку останува од заработката откако државата ќе земе свое. Северна Македонија веќе подолго време се позиционира со една од најконкурентните даночни рамки во Европа, градена врз рамни и ниски стапки, едноставна пресметка и широка мрежа меѓународни спогодби. Овој водич ги сумира даноците што реално ги плаќа странскиот инвеститор, без маркетинг ветувања и без стапки што важат само на хартија.

Кои се главните даноци што ги плаќа фирмата на странскиот инвеститор?

Друштво регистрирано во Македонија плаќа исти даноци како секое домашно: данок на добивка од 10%, ДДВ по основна стапка од 18% (со намалена стапка од 5% за одредени производи и услуги), персонален данок на доход и придонеси врз платите на вработените. Странското потекло на сопствениците не внесува никакви дополнителни или повисоки даноци: законот ги изедначува домашните и странските инвеститори.

Колку изнесува данокот на добивка и како се пресметува?

Данокот на добивка изнесува 10% и се плаќа врз даночната основица, односно врз добивката утврдена во годишниот финансиски извештај, корегирана според даночните правила. Рамната стапка од 10% важи и за најмалото друштво и за голем инвеститор, без прогресивни стапки. Она што бара внимание кај фирмите со странски сопственици се трансакциите со поврзани лица: ако македонското друштво работи со мајката или со сестрински фирми од странство, цените мора да се во согласност со пазарните услови, а при поголем обем на такви трансакции се подготвува документација за трансферни цени.

Што важи при исплата на добивка кон странскиот сопственик?

Дивидендата и учесот во добивка што домашното друштво ги исплаќа кон странски сопственик, правно или физичко лице, по правило се оданочуваат со данок одбивка од 10%, кој го задржува и го уплаќа исплатителот. Ако меѓу Македонија и државата на примателот постои спогодба за избегнување на двојно оданочување, се применува поволната стапка од спогодбата, под услов примателот да достави потврда за даночна резидентност од својата држава. Кога е платено повеќе отколку што предвидува спогодбата, разликата може да се рефундира.

Кога странска фирма плаќа данок и без регистрирана подружница?

И тука постои јасно правило: преку институтот постојана основица. Ако странско друштво врши дејност во Македонија преку фиксно место на работа, градилиште, монтажа или овластен застапник што склучува договори во негово име, државата го третира тој дел од активноста како постојана основица и ја оданочува добивката што и припаѓа. Ова е честа грешка кај странски изведувачи што работат на проекти кај нас без регистрација: даночната обврска не зависи од тоа дали фирмата отворила подружница, туку од тоа како реално ја изведува работата.

Што нудат спогодбите за избегнување двојно оданочување?

Македонија има склучено спогодби со голем број држави, вклучувајќи ги повеќето земји на Европската унија и регионалните партнери. Овие спогодби одлучуваат која држава што оданочува, најчесто ги намалуваат стапките на данок одбивка за дивиденди, камати и авторски надоместоци и го спречуваат истиот приход да се плати двапати. За инвеститорот тоа значи дека вкупниот даночен товар се планира на двете страни од границата, со документи на двете страни: потврда за резидентност, правилно заведени исплати и договори што ја одразуваат реалната економска содржина.

Што треба да се провери пред првата трансакција?

Пред да тргне работата, практичната листа е кратка, но секоја точка носи последици ако се прескокне:

• ДДВ регистрација: задолжителна кога прометот го надминува законскиот праг, а во повеќе случаи исплатлива и доброволно, уште од стартот;
• примена на е-фактура: од 1 октомври 2026 година фактурата без валидација од УЈП повеќе не е важечки даночен документ, што влијае и врз договорите за наплата (повеќе во текстот е-Фактура од 1 октомври 2026);
• трансферни цени: договорите со поврзани странски лица треба да имаат пазарни цени и соодветна документација;
• спогодба за двојно оданочување: да се провери дали постои со државата на инвеститорот и какви докази бара за пониска стапка;
• структура на инвестицијата: директно учество, подружница или ново домашно друштво, бидејќи изборот влијае врз данокот при исплата и при излез од инвестицијата.

Даночната рамка во Македонија е едноставна во своите бројки, но пресметката за конкретна инвестиција зависи од државата на инвеститорот, од структурата на сопственоста и од видот на приходите. Токму тука, пред регистрацијата и пред првата исплата, се добива најмногу од правилното планирање.

Поврзана услуга: Странски инвестиции

Извор: Закон за данок на добивка, Закон за данок на додадена вредност и Закон за персонален данок на доход (со измени и дополнувања).

Овој текст претставува општа правна информација и не претставува правен совет за конкретен случај. За совет прилагоден на вашата ситуација, обратете се кај адвокат.