На 7 октомври 2026 година Владата ја зголеми годишната квота за работни дозволи за странски државјани за дополнителни 3.000, со што лимитот за 2026 година се крена од 10.000 на 13.000 дозволи. Поттикот е познат: стопанството веќе подолго време се соочува со сериозен недостиг на работна сила, а првичната квота беше речиси исцрпена пред крајот на годината. За работодавачите, домашни и странски, кои вработуваат или планираат да вработат странци, ова е практично најважната вест на пазарот на труд оваа есен. Но слободно место во квотата е само првиот услов: постапката има свои чекори, рокови на реагирање и типични грешки што чинат месеци задоцнување.
Колку изнесува квотата за 2026 и што значи зголемувањето?
Квотата е законска горна граница за тоа колку странски државјани може да добијат работна дозвола во една календарска година, а Владата ја утврдува со посебна одлука. За 2026 година првичната квота од 10.000 дозволи стапи на сила на 16 јануари: од нив околу 4.500 беа наменети за нови вработувања, а најголемиот дел, околу 5.250, за продолжување на веќе издадени дозволи на странци што и претходно работеа во земјата. Со одлуката од 7 октомври квотата се зголемува за 3.000, на вкупно 13.000. Практично тоа значи дека работодавачите чии барања останаа надвор од првичниот лимит повторно можат да поднесуваат барања, но само додека траат слободните места: кога квотата ќе се исцрпи, новите барања чекаат следната одлука на Владата.
Како изгледа постапката за вработување странец чекор по чекор?
Постапката се води преку две институции: Агенцијата за вработување го решава трудово-правниот аспект, а Министерството за внатрешни работи прашањето за престојот. Во најголем број случаи текот изгледа вака:
- работодавачот поднесува барање до Агенцијата за вработување за вработување на конкретен странски државјанин на конкретно работно место;
- Агенцијата спроведува проверка на пазарот на труд и проценува дали условите од закон се исполнети, вклучувајќи го и местото во квотата;
- по позитивен исход се издава работна дозвола, поврзана со тој работодавач и таа работна позиција;
- странецот уредува привремен престој по основ на вработување кај МВР, со посебна документација;
- допрва потоа се потпишува договорот за вработување и се врши пријава во социјалното осигурување.
Двете рачки на постапката се усогласуваат паралелно, па документацијата треба однапред да се подготви конзистентно: исти податоци за работното место, уговорениот услов и работодавачот во сите поднесоци.
| Работна дозвола | Привремен престој по основ на работа | |
|---|---|---|
| Надлежна институција | Агенција за вработување | Министерство за внатрешни работи |
| Што се проценува | Пазар на труд, квота, услови на работното место | Идентитет, безбедносни проверки, осигурување, сместување |
| Поврзаност | Со конкретен работодавач и позиција | Со основот на престојот (вработувањето) |
| Што се случува при промена на работодавач | По правило е потребна нова дозвола | Се уредува промена на основот на престојот |
Што проверува Агенцијата за вработување пред да издаде дозвола?
Клучниот филтер е тестот на пазарот на труд: Агенцијата проверува дали на евиденција на невработени постои лице со соодветен профил што би можело да го пополни работното место. Ако такво лице постои и е подготвено да се вработи, барањето може да се одбие. Покрај тоа се проверува дали работодавачот ги извршува пропишаните обврски, дали работното место е реално и дали барањето се вклопува во квотата. Кај одредени категории, како вработувања во рамки на странски инвестиции, клучни експерти или префрлања внатре во компаниска група, законот познава олеснувања и исклучоци од тестот, па вреди да се провери дали конкретниот случај паѓа во нив уште пред поднесувањето.
Кои грешки најчесто ја одложуваат или блокираат постапката?
Искуството од праксата покажува дека проблемите речиси секогаш паѓаат во неколку повторливи шеми:
- странецот почнува со работа пред да се издаде дозволата, што е прекршок со високи глоби за работодавачот и ризик по понатамошните барања;
- некомплетна или неконзистентна документација: разлики меѓу барањето, договорот и прилозите предизвикуваат повици за дополнување и губење недели;
- промена на работодавач или на работна позиција без нова дозвола, иако дозволата важи само за конкретниот однос за кој е издадена;
- доцнење со барањето за продолжување, по што странецот практично влегува во постапка како ново вработување и зависи од слободните места во квотата;
- поднесување кога квотата за нови вработувања е веќе исцрпена, без претходна проверка на статусот.
Зголемувањето на квотата на 13.000 отвора простор токму за оние што во текот на летото останаа без место. Но искуството од претходните години покажува дека дополнителните места се пополнуваат брзо, па подготовката на документацијата треба да започне веднаш, а не кога ќе се најде кандидатот на аеродром.
Вработувате или планирате да вработите странски државјани?
Исходот на постапката зависи од правилното темпирање, конзистентната документација и тоа дали конкретниот случај користи олеснување од тестот на пазарот на труд.
Извршуваме проценка на условите, подготовка на барањата и застапување пред Агенцијата за вработување и МВР до издавање на дозволата.
Закажете консултацијаПоврзана услуга: Работни односи
Извор: Владата ја отвора вратата за 10.000 странски работници, Дојче Веле, 16 јануари 2026; Државата дозволи влез за уште 3.000 странски работници, Фактор, 7 октомври 2026.
Овој текст претставува општа правна информација и не претставува правен совет за конкретен случај. За совет прилагоден на вашата ситуација, обратете се кај адвокат.