Отказ од работен однос: кои се вашите права и рокови

Отказот е еден од најстресните правни настани во животот на еден човек, а истовремено и една од најчестите причини за судски спорови на компаниите. Добрата вест за двете страни: правилата се јасни. Лошата вест: роковите се кратки, а грешките се скапи. Еве што треба да знаете, без разлика дали сте работник или работодавач.

Како може да престане работниот однос?

• Спогодбено: со писмена спогодба на двете страни. Внимавајте што потпишувате: со спогодба најчесто се губат правата што ги носи откажувањето од страна на работодавачот.
• Со отказ од работникот: со почитување на отказниот рок.
• Со отказ од работодавачот: само од причини предвидени со закон, поделени во лични причини на страна на работникот, причини на вина и деловни причини (технолошки, економски, организациски промени).
• По сила на закон или со истек на договорот на определено време.

Кога отказот од работодавач е законит?

Формата е исто толку важна колку и причината. Отказот мора да биде писмен и образложен, со наведена основана причина и правна поука. Кај откази поради вина, на работникот по правило мора претходно да му се овозможи да се изјасни за обвинувањата. Кај деловни причини, работодавачот мора да ги почитува правилата за селекција и на работникот му следува испратнина чија висина зависи од годините на стаж.

Отказ даден усно, без образложение, за време на боледување во случаи заштитени со закон, или како одмазда за пријавена неправилност, е класичен кандидат за поништување пред суд.

Што може да направи работникот?

Прво, приговор до работодавачот во многу краток рок од приемот на одлуката, сметан во денови. Потоа, ако приговорот не успее, тужба пред надлежниот суд, повторно во краток преклузивен рок. Пропуштањето на овие рокови значи дека и очигледно незаконит отказ останува на сила. Ова е најчестата и најскапата грешка што ја гледаме во пракса.

Ако судот утврди дека отказот е незаконит, работникот може да бара враќање на работа, исплата на изгубените плати и придонеси, како и надомест на штета.

Совети за работодавачите

• Документирајте: предупредувања, изјаснувања, евиденции. Судот суди по докази, не по впечатоци.
• Почитувајте ја постапката буквално: и оправдан отказ паѓа на суд ако процедурата е прескокната.
• Ажурирајте ги договорите за вработување и интерните акти: тие се вашата прва линија на одбрана.
• Консултирајте се пред одлуката, не по тужбата. Еден разговор чини неспоредливо помалку од изгубен работен спор со сите заостанати плати.

Заклучок

Кај отказите победува подготвената страна. За работникот тоа значи брза реакција во роковите; за работодавачот, беспрекорно спроведена постапка. И за двете страни важи истото: правен совет во првите денови ја одредува целата натамошна судбина на спорот.